Ślady germańskich Gotów: pod Międzyrzecem osada (600 starożytnych palenisk), w Witorożu cmentarzysko
Na tym terenie zlokalizowano już ponad 5 tysięcy miejsc, zawierających ślady pradawnych kultur. Najstarsze znaleziska datowane są na IX tysiąclecie przed Chrystusem, czyli czasy w których teren ten przypominał stepo-tundrę i poruszały się po nim stada mamutów. Najmłodsze zaś pochodzą z czasów historycznych ( XVI-XVIII wieku ). Prace w Witorożu zainicjował Piotr Kazimierski, wójt gminy Drelów. Ich celem było odnalezienie prawdopodobnie ukrytych w ziemi dzwonów unickich, o których od dłuższego już czasu krążyły legendy ( miały zostać ukryte w ziemi przed Niemcami w 1915 roku przez miejscową społeczność). Dzwonów jeszcze nie odnaleziono, jednak podczas prac archeologicznych (pierwsze odbyły się w kwietniu) natrafiono na fragmenty gockich fibul - ozdobnych zapinek służących do spinania szat. Zachęceni tym znaleziskiem archeolodzy wrócili w to miejsce 20 maja.
Odnaleziono 20 grobów
W miejscu znalezienia zapinek wykonano trzy wykopy sondażowe. Zgodnie z hipotezami archeologów natrafiono na gockie cmentarzysko. Zadokumentowano odsłonięte obiekty, zabezpieczono i zasypano. Latem badacze mają tutaj wrócić. - Nie chcieliśmy naruszać znalezionych obiektów lecz jedynie zadokumentować ich odsłonięte stropy (około 20 odnalezionych jam grobowych). Na przełomie lipca i sierpnia otworzymy wykop szerokopłaszczyznowy i będziemy je systematycznie eksplorować - dodaje Mieczysław Bienia, archeolog, który nadzorował prace w Witorożu, kierownik działu archeologii Muzeum Południowego Podlasia. Spora część odnalezionych grobów to klasyczne okrągłe jamy. Przy niektórych ustawiono też charakterystyczne dla kultury wielbarskiej kamienne stelle (są one często widoczne na powierzchni ziemi). Znalezione w grobach zabytki ruchome to fragmenty ceramiki (jeden nawet pochodzi z naczynia toczonego na kole garncarskim), drobne, najczęściej stopione w ogniu w trakcie kremacji zmarłego fragmenty fibul.
Szlak przemarszu Gotów
Znalezisko z Witoroża nie jest jedynym znaleziskiem gockim na terenie gminy Drelów. Badacze biorą pod uwagę rozszerzenie poszukiwań na inne miejscowości. - Na tym terenie mogą znajdować się dwa lub trzy kolejne bardzo ciekawe stanowiska związane z kulturą gocką. Mowa o Kolonii Drelów, Żerocinie oraz Szóstce. Wiemy to dzięki znaleziskom dokonanym w ostatnich dwóch latach – na terenie tych miejscowości znajdowaliśmy brązowe fibule oraz fragmenty ceramiki z okresu wpływów rzymskich. Podczas prac prowadzonych w Żerocinie już w 1992 roku na terenie mocno zniszczonego wybierzyska piaskowni trafiliśmy na obiekt gocki - mówi Mieczysław Bienia.
Kultura wielbarska i ślady Gotów to temat, który przyciągnął archeologa Mieczysława Bienia do Białej Podlaskiej w 1991 roku. - Postanowiłem udowodnić szlak ich przemarszu tymi ziemiami. Do niedawna uważałem, że poniosłem klęskę. Mogliśmy co prawda pokazać trasę ich przemarszu po drugiej stronie Bugu (sieci osad i cmentarzyska znajdują się w okolicach Brześcia) ale tutaj mieliśmy tylko cmentarzysko w Sarnakach i niewielkie stanowisko, które badałem ze Sławomirem Żółkowskim niedaleko Huszlewa w Krzywośnitach - mówi Mieczysław Bienia.
Biżuteria gocka w modzie
Od trzech lat znalezisk po kulturze Gotów na terenie północnej Lubelszczyzny jest coraz więcej. Pierwsze większe odkrycie w ostatnim czasie miało miejsce w Krzymowskich (gm. Biała Podlaska) nad Złotą Krzywulą - odnaleziono tam 12 fibul oraz liczne fragmenty ceramiki, przęśliki i ciężarki tkackie, które w tej chwili znajdują się w opracowaniu. To co charakteryzuje znaleziska gockie, to przede wszystkich wykonane ze szlachetnych metali przepiękne ozdoby. - Myślę, że wiele współczesnych kobiet chętnie by je założyło, a jubilerzy, którzy zajmują się kopiowaniem takich przedmiotów nie narzekają na brak zamówień - komentuje Mieczysław Bienia. Niektóre przedmioty odnajdywane na naszych terenach były tu przywiezione z obszaru cesarstwa rzymskiego przez kupców (przedmioty szklane, ozdobne naczynia, srebrne i brązowe monety ), jednakże zdecydowana większość z nich to rzeczy zagubione przez wędrujących przez te tereny Gotów, zmierzających w kierunku Morza Czarnego.
Odkrycie pod Międzyrzecem
Wykopaliska jakie archeolodzy prowadzili na obwodnicy Międzyrzeca Podlaskiego (podczas jej budowy w 2005 r.) zdają się potwierdzać, że Goci wędrowali właśnie tędy. - Trafiliśmy na miejsce, gdzie plemię przygotowywało się do wymarszu. Odsłoniliśmy na niewielkiej przestrzeni ponad 600 palenisk. Coś niesamowitego, obiekt znajdował się na obiekcie, praktycznie nie było pomiędzy nimi wolnej przestrzeni. Koleżanka Agnieszka Martyniuk - Drobysz, która kierowała pracami badawczymi miała bardzo trudne zadanie. Musiała je wszystkie dokładnie zadokumentować, ale najpierw je rozwarstwić. Trafiliśmy wówczas na ogromną "polową kuchnię", w której lokalni Goci przygotowywali sobie zapasy żywności na dalszą drogę w kierunku południowo-wschodnim - mówi Mieczysław Bienia. Znalezisko spod Międzyrzeca datowane jest podobnie jak cmentarzysko z Witoroża na II - III w.
Relikty Bastarnów w Dobryniu
Goci nie byli pierwszym plemieniem, które przemieszczało się przez nasz teren w kierunku Morza Czarnego. Trzy – cztery wieki przed nimi maszerowali tam również celto – germańscy Bastarnowie. Ich relikty odkryte w Dobryniu Małym przez bialskich archeologów w 1993 roku można było nazwać odkryciem roku w polskiej archeologii. Na mocno zdegradowanym przez piaskownię terenie odkryto wówczas cmentarzysko oraz osadę kultury charakterystycznej dla ziem Polski zachodniej. Archeolodzy odnaleźli m.in. łyżki gliniane czy też fragmenty kultowych kozłów do przetrzymywania świętego ognia.
Pogranicze Południowego Podlasia i Polesia jest terenem bardzo interesującym pod względem archeologicznym. Być może troszeczkę zaniedbanym, ale to się już powoli zmienia.
