Promowali najnowsze tomy „Rocznika Międzyrzeckiego” [ZDJĘCIA]

Pamięć o „Krwawych Dniach Międzyrzeca”

Głównym motywem historycznym rocznika jest inicjatywa „Marsz Patrol”, która od blisko 30 lat integruje społeczność wokół pamięci o tragicznych wydarzeniach. Pomysłodawcą i wieloletnim organizatorem marszu upamiętniającego „Krwawe Dni Międzyrzeca” był zmarły w 2018 roku zasłużony nauczyciel i działacz społeczny, Roman Sidorowicz. Ostatnia edycja przemarszu łączyła się z otwarciem i nadaniem imienia nowej ulicy Józefa Geresza.

Zasłużeni dla regionu

Spotkanie było momentem wspomnień o wybitnych regionalistach, uhonorowanych statuetką Międzyrzeckiej Muzy czy tytułem „Zasłużony dla Miasta Międzyrzec Podlaski”. Przybliżono sylwetkę Romana Sidorowicza, który w 2016 roku osobiście przekazał obowiązek kontynuacji tradycji marszu obecnemu dowódcy, Adamowi Szulikowi – wiceprezesowi TPN i autorowi licznych tekstów. Wspominano także Szczepana Kalinowskiego, Honorowego Obywatela Miasta i wielokrotnego zwycięzcę teleturnieju „Wielka Gra”, oraz Ryszarda Turyka, zmarłego w 2023 roku wieloletniego prezesa TPN i samorządowca. Wyróżniono również zasługi nagradzanego nauczyciela i badacza dziejów lokalnych Jarosława Frąckiewicza oraz znanego historyka i współzałożyciela Towarzystwa Przyjaciół Nauk, Józefa Geresza.

Od pierwszego tomu z 1969 roku do dziś

Ostatnia część wydarzenia, poprowadzona przez Adama Szulika, stanowiła powrót do korzeni Towarzystwa Przyjaciół Nauk. Omówiono archiwalny, pierwszy tom rocznika, wydany w 1969 roku z inicjatywy dr. Mariana Kowalskiego. Znalazły się w nim teksty Józefa Półszańskiego dotyczące demografii gminy Drelów oraz artykuł Franciszka Stopniaka o stosunkach wyznaniowych z przełomu XIX i XX wieku. Przytoczono również anegdotyczną opowieść spisaną przez Jana Makaruka, traktującą o historycznym sporze mieszkańców wsi Tłuściec ze starostą radzyńskim. Dodatkowo wspomniano zapiski z czasu wyzwolenia Międzyrzeca oraz poezję Macieja Wasilewskiego z Kijowca.

Najnowsze wydanie obejmujące tomy 55 i 56 podtrzymuje wysoki poziom badawczy zapoczątkowany ponad pół wieku temu. Na łamach nowej publikacji czytelnicy znajdą między innymi teksty Anety Średzińskiej o prywatnych miastach, opracowania Sławomira Mańko dotyczące obozów pracy dla Żydów na terenie powiatu radzyńskiego w czasie II wojny światowej oraz wspomnienia o sierżancie Janie Grudzińskim pseudonim „Płomień” autorstwa Emilii Sidorowicz-Kułak. Nie mogło zabraknąć rozdziału poświęconego inicjatywie „Marsz Patrol Krwawych Dni Międzyrzeca”.

Andrzej Kurenda, prezes TPN w Międzyrzecu Podlaskim

Nasz najnowszy rocznik cechuje się bardzo różnorodną tematyką. Nie ograniczamy się w nim wyłącznie do typowo historycznych czy kronikarskich spraw, ale staramy się utrwalać wszystko to, co jest związane z Międzyrzecem, z naszymi mieszkańcami i lokalnymi wydarzeniami. Tematem przewodnim tego rocznika jest 30. Marsz Patrol Śladami Krwawych Dni Międzyrzeca, któremu poświęciliśmy jeden rozdział. Oprócz historii samego marszu i miasta, w roczniku znalazły się wspomnienia o związanych z nim osobach.

W szczególny sposób z organizacją uroczystego Marszu Patrolu związany był Józef Geresz. Doktor Geresz był badaczem Międzyrzecczyzny, człowiekiem bardzo u nas rozpoznawalnym, a dla nas przede wszystkim członkiem założycielem i członkiem honorowym naszego Towarzystwa, który wiele w naszych rocznikach publikował. Zmarł podczas jednych z rocznicowych obchodów Krwawych Dni Międzyrzeca. To właśnie nasze stowarzyszenie wystosowało pismo do Rady Miasta o nadanie nowej ulicy jego imienia. Osobiście bardzo dobrze wspominam z nim współpracę. Kiedy byłem dyrektorem szkoły podstawowej w Rudnikach i szukałem dla niej patrona, zaprosiłem go na prelekcję. To właśnie jego artykuł i pasjonująca opowieść o powstańcu z Międzyrzecczyzny, Karolu Krysińskim, przesądziły o wyborze patrona dla tamtejszej placówki.

Jeśli chodzi o nasze najbliższe plany, to nie ograniczamy się tylko do działalności wydawniczej. Już 24 września, wspólnie z burmistrzem miasta, organizujemy w Pałacu Potockich konferencję naukową dotyczącą sztucznej inteligencji. Temat mamy już dogadany, a prelekcje poprowadzą wykładowcy z Politechniki Warszawskiej. Spotkanie ma charakter otwarty – zapraszam na nie wszystkich mieszkańców, a w szczególności liczymy na obecność młodzieży.